“Halt”een verhaal over vroeger en nu

Sarah Creek schildert verhalen. Sarah over mensen zoals jij en ik, van voordat de dementie hen in de greep kreeg. Op een meeslepende en soms confronterende manier vertelt Sarah over haar ervaringen met ouderen met dementie. Ze schildert en schrijft een bladzijde uit het levensboek van mensen met dementie: het schilderij als middel om te helpen herinneren. De korte verhalen zo indringend geschreven dat je denkt dat je even bij haar bent en voelt wat zij voelt. Ditmaal een verhaal over de heer J. Wolde uit Meppel. De hele tekst staat op www.rtvmeppel.nl

Een halt

Zachtjes klop ik op de half openstaande deur om je niet te laten schrikken. Ik steek mijn hoofd om het hoekje en ik zie je met je vochtig blauwe ogen achter een moderne bril nieuwsgierig opkijken. Een grote lange man, wat kalend, met een stoere snor. Gekleed in een stevige sweater en een joggingbroek zit je in een verblijfsrolstoel. Je rechter lichaamshelft is aangedaan, zoals dat officieel heet. Het blijkt een flinke beperking. Lopen gaat niet meer zelfstandig en zelfs rechtop zitten is lastig.

“Mag ik verder komen? Ik wil u graag wat vragen.” Even is het stil en dan, na een pauze, reageer je.
” U? Ik ben geen u maar een jij,” zeg je gekscherend. Inmiddels weet ik van je vrouw dat je net in het verpleeghuis bent komen wonen. Vorig jaar heb je een CVA doorstaan en kwam het tot een abrupte halt. Een halt aan het fijne en actieve bestaan dat je had met de liefde van je leven. Samen hadden jullie het erg naar je zin in jullie nieuwe appartement, met de honden en je hobby: schilderen. Je was veel aan het werk, in de stijl van Bob Ross. Op je kamer staan dan ook veel schilderijen van jouw hand. Ik zie ze in een rijtje achter een kastje staan. Ze hangen nog niet aan de muur. Dat moet allemaal nog gebeuren.

Jullie hebben geen kinderen. Dat heeft jullie niet ervan weerhouden om een goed leven te leiden. Samen wandelen en samen fietsen, En de honden, die speelden een grote rol.
Terwijl ik naast je ga zitten, steek ik mijn hand uit ter begroeting. Je pakt mijn hand. En ik merk dat je linkerkant is aangedaan door de CVA.

” Ik wil je wat vragen, is dat goed?” Het antwoord laat weer even op zich wachten. “Je wilt dat ik weer ga schilderen!” zeg je met wat ondeugends in je stem. Je vertelt dat je vrouw je al had verteld over mijn komst en mijn plannen ” Nou, lijkt het je wat?” vraag ik. Het idee weer wat te schilderen lijkt je inderdaad wel wat, en samen overleggen we wat er op het doek moet komen. Al snel begin je te vertellen over Anton Pieck. Dat je de pittoreske straatjes in zijn stadsgezichten zo leuk vindt. En dat je dat wel weer eens wilt proberen. En wel van de Oude Boazstraat in Meppel.

” Dat is wel mogelijk, dan ga ik op zoek naar een foto van de Oude Boazstraat rond 1950, is dat goed?” Je vindt het een prima idee. ” Hoe zou je het vinden als ik je portret ga schilderen terwijl jij aan je stadsgezicht bezig bent?” Je kijkt mij aan en er valt weer een stilte. Ik merk dat je er even over moet nadenken. ” Misschien is het wel mooi voor je vrouw,” opper ik. Ik zie je geëmotioneerd kijken en je knikt. In de tussentijd maak ik wat portretfoto’s en kletsen we wat over je leven. Ik merk dat je moe wordt. Je gaat steeds meer naar links hangen in je stoel. Tijd om naar de huiskamer te gaan.

De week daarop staat je portret geschetst op doek en ook de Oude Boazstraat is op een klein doekje met potlood getekend. Ik zet alles klaar op de tafel en vol enthousiasme begin je te schilderen. Ik merk dat je al snel moe wordt. Je hand met het penseel gaat naar boven; de grijze verf wordt een veeg en langzaam zakt je arm willoos naar beneden. Ik krijg het gevoel dat je het niet in de gaten hebt. Ook niet als je schildert waar de verf eigenlijk niet hoort. Ik laat je begaan. Je hebt het idee dat je lekker bezig bent en ik wil dat gevoel niet verstoren. Na een tijdje vraag ik: “Heb je zin in een kopje koffie?” Weer die stilte en dan reageer je met een ja. Ik moet de koffie in een speciale hoge plastic beker doen, porselein is te zwaar en onhandig. In de welkome pauze praten we samen over bekende Meppeler kunstenaars, Klaas Smink en Jentinus Ponne, en de prachtige schilderijen van deze mannen. En over de Meppeler Muiters, bij wie je met veel plezier zong.

Ik krijg wel in de gaten dat je vol in het leven stond. Dat je creatief was en nog steeds een kunstliefhebber bent. Je vrouw vertelde dat jullie ook regelmatig vakantie vierden op Texel. Daar kon je werkelijk van genieten. Lekker met de honden lange strandwandelingen maken. Het buitenleven, daar was je gek op.
Als de koffie op is, geef ik je het penseel weer in de hand en je probeert wat te schilderen. Ook nu merk ik dat de handelingen te zwaar en te vermoeiend zijn. En ik zie dat je op een gegeven moment alleen nog maar wat met je penseel in de verf roert.

“Zullen we maar stoppen, ik denk dat het tijd is om er een punt achter te zetten voor vanmorgen, ik zie dat het je vermoeit.” Je kijkt mij aan en je hoeft niets te zeggen. Ik zie dat je het – nu wat bleek wegtrekkend en met een teleurgestelde blik – toch een goed idee vindt. Net als anders breng ik je aan het eind van de ochtend weer naar de huiskamer, waar je de dag doorbrengt. Ik geef je een hand en zeg dat ik er volgende week weer zal zijn.
Inmiddels is je portret bijna klaar. Het stadsgezicht nog niet. De laatste twee ochtenden heb je niet geschilderd. Het was toch te vermoeiend. En zelfs het praten over vroeger, over kunst en over ditjes en datjes was al een uitputtingsslag.

In je portret heb ik je persoonlijkheid proberen te vangen. Van toen en nu. Aan de ene kant het gezicht van een sterke, grote en actieve man, met iets ondeugends. En aan de andere kant, die sterke man geveld door een CVA. Een CVA die jou in zijn greep genomen heeft, je gevangen houdt in je eigen lichaam. Het heeft voor een halt gezorgd. Een abrupte stop aan het leven samen met je grote liefde. Het portret staat, wat mij betreft, symbool voor wie je bent. Een sterke en positieve man. Met mooie, ontroerende en bijzondere herinneringen die je opnieuw beleeft met de mensen die van je houden. Het ga je goed. Je kracht en je positieve instelling waren voor mij een inspiratie. Bedankt voor onze tijd samen tijdens het ‘Verhalen Schilderen’.

Foto Sarah Creek (de heer J Wolde)